. Gareen nageenyaa sochii shakkisiisaa osoo qoratu tajaajilli murteessaan tokko akka hin argamne yaadi. Sababni isaa hanga ammaatti ifa miti. Opireeshiniin itti fufiinsa barbaada, nageenyi ofirraa ittisuu barbaada, hoggansi immoo ibsa barbaada. Kutaan rakkisaan reefuu adeemsifamaa jira: osoo mirkanaa’ummaan hin dhufin maal gochuu akka qaban murteessuu.

. Mirga murtii shaakaluu

. Sirna murteessaa adda baasuu eenyutu raggaasisuu danda’a? Bu’aa hojii eenyutu fudhachuu danda’a? Namni sun yoo hin argamne eenyutu aangoo fudhata? Gaaffiiwwan kun kan qophii, yeroo yeroon ejjennoo dorgomaa furuuf jirutti.

. Shaakala tokko namoota murtoowwan sana qaban walitti fiduu qaba. Fakkeessi teeknikaa qulqulluu ta’e gatii qabaachuu danda’a, garuu gareen hoggansa tarkaanfii daldalaa jeequmsaa akkamitti akka hayyamu ofuma isaatiin hin hundeessu.

. Dhangala’aa odeeffannoo qoradhu

. Odeeffannoon jalqabaa yeroo baay’ee guutuu kan hin taanee fi irra deebi’amee ilaalamuu danda’a. Ibsi gaariin dhugaawwan ilaalaman, yaada hojii fi gaaffilee qoratamaa jiran adda baasee ibsa. Kunis hoggantoonni ibsa yeroo akka xumura mirkanaa’etti osoo hin ilaalin akka socho’an gargaara.

. Yeroo shaakala tokkootti hirmaattonni ibsa qabatamaan itti fayyadaman akka dhiyeessan gaafadhu. Waan hir’ate hubadhu: dhiibbaa daldalaa, amantaa, yeroo murtaa’e, filannoowwan ykn eenyummaa nama fooyya’iinsa itti aanuuf itti gaafatamummaa qabu.

. Hirkatummaa idilee hammachuu

. Haalli baay’ee diraamaa ta’e yeroo hunda kan baay’ee faayidaa qabu miti. Tarreen quunnamtii hin argamne, sirna fayyisuu argachuu ykn hirkattummaa dhiyeessaa irratti yeroo meeshaaleen barame hin jirre murteessaa ta’uu danda’a.

. Bal’ina sana keessa darbee hojjedhu. Namoonni sirriin wal gahuu danda'aa? Odeeffannoo isaan barbaachisu argachuu danda’uu? Itti gaafatamummaa alaa ni hubatamaa? Shaakala tokko gatii isaa kan argatu jijjiirama godhamuu danda’u yeroo adda baasudha.

. Gara agarsiisaatti osoo hin jijjiirin ilaalaa

. Hirmaattonni mirkanaa’uu dhabuu ibsuu, gargaarsa gaafachuu fi tilmaama tokko mormuu danda’uu qabu. Shaakala karoorri sun akka hojjetu mirkaneessuuf qofa qophaa’e bakka hin hojjenne adda baasuun akka ulfaatu taasisa.

. Murteewwan, odeeffannoowwan yeroo sanatti argamanii fi qabxiiwwan itti gaafatamummaa ifa hin taane galmeessi. Kaayyoon isaas akkaataa namoonni itti tumsan dabalatee sirna deebii kennuu fooyyessuudha.

. Shaakala booda loop cufi

. Mariin dhumaa fooyya’iinsa gabaabaa, kan abbummaa qabu uumuu qaba. Tarree quunnamtii haaromsuun, hayyama qulqulleessuun, ulaagaa guddinaa jijjiiruun ykn dabarsuu shaakaluun sanada dheeraa biraa oomishuuf faayidaa guddaa qabaachuu danda’a.

. Jijjiiramni akkamitti akka ilaalamu irratti walii galuu. Shaakala itti aanu murtee walfakkaatu danqaa adda addaa jalatti irra deebi’ee ilaaluu kan danda’u yoo ta’u, dhaabbatichi walgahii sana irra deebi’uu qofa osoo hin taane qophii isaa fooyyessee jiraachuu isaa agarsiisa.

Qophiin dhugaan ammallee yoom akka dhufu murteessuuf karaa waliinii uuma.

. Ilaalcha Caffee Oromiyaa irraa
The Cybersecurity Cabinet