Ela meji ne: mudimu kampanda wa mushinga udi kauyi mua kuenzeka padi kasumbu ka bukubi kalonga malu adi kaayi makane. Tshidi tshikebesha bualu ebu katshiena tshimueneka to. Midimu idi isua kutungunuka, bukubi idi ikeba dikanda ne bulombodi budi dijinga ne diumvuija. Tshitupa tshikole tshikadi tshienzeka: kuangata dipangadika dia tshia kuenza kumpala kua dijadika dia malu kufikadi.
Longolola bukenji bua kuangata mapangadika
Nnganyi udi mua kuitaba bua kutapulula bulongolodi bua mushinga mukole? Nnganyi udi mua kuitaba bipeta bia mudimu? Nnganyi udi wangata mudimu pikala muntu au kayiku? Nkonko eyi idi ne tshia kudilongolola, padiku dîba dia kujikija malu adibu batekemene.
Mudimu udi ne tshia kusangisha bantu badi ne mapangadika au. Difuanyikija dia malu a tekiniki didi mua kuikala ne mushinga, kadi kadiena mua kuleja nkayadi mushindu udi kasumbu ka balombodi mua kuanyishila tshienzedi tshia mudimu tshidi mua kunyangakaja malu to.
Teta mushindu udi ngumu ipita
Malu a kumpala atu misangu ya bungi kaayi makumbane ne adi mua kuakaja. Diyukidilangana dimpe didi disunguluja malu adibu bamone, ngenyi idi yenza mudimu ne nkonko idibu bakonkonona. Ebi bidi biambuluisha balombodi bua kuenza malu kabayi bangata diumvuija dia tshitupa tshîpi bu dijikija dia bualu dijadika.
Mu tshikondo tshia mudimu, lomba bantu badi babuelamu bua kufila meyi makese adibu mua kuenza nawu mudimu. Tangila tshidi tshipangile: tshinyangu tshia mudimu, dishindika, matuku a ndekelu a mapangadika, mishindu ya kuenza anyi bumuntu bua muntu udi ne bujitu bua dishintulula didi dilonda.
Weja bintu bia pa tshibidilu bidi bilondeshila
Tshilumbu tshidi tshitamba kukemesha katshitu anu tshitamba kuikala ne mushinga to. Mulongo wa bantu badi kabayi mua kupeta, mushindu wa kupeta tshiamu tshia dipingaja bintu anyi dieyemena kudi mufidi wa bintu bidi mua kulua bualu bua mushinga padi biamu bia mudimu bia pa tshibidilu kabiyiku.
Enza mudimu ne malu aa. Bantu bakane badi mua kufika kudi muntu ne muntu anyi? Badiku mua kupeta malu adibu nawu dijinga anyi? Midimu ya pambelu idi miumvuike anyi? Tshienzedi tshidi tshipeta mushinga watshi paditshi tshileja dishintuluka didi mua kuenzeka.
Tangila kuyi utshikudimuna mu tshienzedi
Bantu badi babuelamu badi ne tshia kuikala ne mushindu wa kumvuija malu adi kaayi malelela, kulomba diambuluisha ne kubenga lungenyi kampanda. Tshienzedi tshienza anu bua kujadika ne: plan udi wenza mudimu udi wenza bua bikole bua kumanya muaba udiye kayi wenza mudimu.
Funda mapangadika, ngumu ivuaku tshikondo atshi ne miaba ivua bujitu kabuyi bumueneka patoke. Tshipatshila ntshia kulengeja mushindu wa kuandamuna, ne mushindu udi bantu benza mudimu pamue.
Funda tshijengu kunyima kua dibidija dia mubidi
Diyukidilangana dia ndekelu didi ne tshia kupatula tshitupa tshipi tshia malu adibu mua kulengeja. Kulengeja liste wa bantu badibu mua kuyukila nabu, kutokesha dianyisha, kushintulula tshipiminu tshia dibandisha anyi kuenza mudimu wa difila dia bintu kudi mua kuikala ne mushinga kupita kupatula mukanda mukuabu mule.
Itaba mushindu wikalabu mua kukontonona malu adibu bashintulule. Tshienzedi tshidi tshilonda tshidi mua kupingaja dipangadika dimue dimue adi muinshi mua malu mashilangane, tshileja ni bulongolodi budi bulengeje didilongolola diabu pamutu pa kupingaja anu tshisangilu.
Dilongolola didi dienza mushindu umue wa kupangadija dîba didi malu atshidi afika.
Lungenyi lua kudi Kabinete
The Cybersecurity Cabinet

