E noʻonoʻo i ka loaʻa ʻole o kahi lawelawe koʻikoʻi i ka wā e noiʻi ana ka hui palekana i ka hana hoʻohuoi. ʻAʻole maopopo ke kumu. Makemake nā hana i ka hoʻomau, makemake ka palekana i ka mālama ʻana a pono ke alakaʻi i kahi wehewehe. Ke hoʻomaka nei ka ʻāpana paʻakikī: e hoʻoholo i ka mea e hana ai ma mua o ka hiki ʻana mai o ka maopopo.

E aʻo hou i nā kuleana hoʻoholo

ʻO wai ka mea hiki ke ʻae i ka hoʻokaʻawale ʻana i kahi ʻōnaehana koʻikoʻi? ʻO wai ka mea hiki ke ʻae i nā hopena hana? ʻO wai ka mea nāna e mālama inā ʻaʻole i loaʻa kēlā kanaka? Aia kēia mau nīnau i ka hoʻomākaukau, ke loaʻa ka manawa e hoʻoholo ai i nā manaʻolana hoʻokūkū.

Pono e hui pū ʻia ka poʻe nona ia mau hoʻoholo. Hiki ke waiwai nui ka hoʻohālikelike ʻenehana, akā ʻaʻole ia e hoʻokumu i ka ʻae ʻana o kahi hui alakaʻi i kahi hana ʻoihana hoʻopilikia.

E ho'āʻo i ke kahe ʻike

ʻAʻole i piha ka ʻike mua a hiki ke hoʻoponopono ʻia. ʻO ka pōkole maikaʻi e hoʻokaʻawale i nā ʻike i ʻike ʻia, nā kuhiakau hana a me nā nīnau e noiʻi ʻia nei. Kōkua kēia i nā alakaʻi e hana me ka ʻole o ka mālama ʻana i kahi wehewehe kikoʻī ma ke ʻano he hopena paʻa.

I ka wā hoʻomaʻamaʻa, e noi i nā haumāna e hana i ka pōkole a lākou e hoʻohana maoli ai. E ʻike i ka mea i nalowale: ka hopena ʻoihana, ka hilinaʻi, nā manawa hoʻoholo, nā koho a i ʻole ka ʻike o ke kanaka kuleana no ka hoʻonui hou.

Hoʻohui i nā hilinaʻi maʻamau

ʻO ka hiʻohiʻona koʻikoʻi ʻaʻole ia ka mea pono loa. Hiki ke hoʻoholo i kahi papa inoa pili ʻole, ke komo ʻana i kahi ʻōnaehana hoʻihoʻi a i ʻole ka hilinaʻi ʻana i ka mea hoʻolako inā ʻaʻole i loaʻa nā mea hana maʻamau.

E hana i kēlā mau kikoʻī. Hiki i ka poʻe kūpono ke hele aku i kekahi i kekahi? Hiki iā lākou ke komo i ka ʻike e pono ai lākou? Hoʻomaopopo ʻia nā kuleana o waho? Loaʻa ka waiwai i ka hoʻoikaika kino ke ʻike ʻo ia i kahi loli e hiki ke hana.

E nānā me ka hoʻololi ʻole i hana

Pono nā mea komo e wehewehe i ka maopopo ʻole, e noi i ke kōkua a hoʻokūkū i kahi manaʻo. ʻO kahi hoʻomaʻamaʻa i hoʻolālā wale ʻia e hōʻoia i ka hana ʻana o ka hoʻolālā e ʻoi aku ka paʻakikī o ka ʻike ʻana i kahi ʻaʻole.

E hoʻopaʻa i nā hoʻoholo, nā ʻike i loaʻa i kēlā manawa a me nā wahi i maopopo ʻole ai ke kuleana. ʻO ke kumu ka hoʻomaikaʻi ʻana i ka ʻōnaehana pane, me ke ʻano o ka hui pū ʻana o nā kānaka.

E pani i ka loop ma hope o ka hoʻoikaika kino

Pono ka kūkākūkā hope e hoʻopuka i kahi hoʻonohonoho pōkole o nā hoʻomaikaʻi. ʻOi aku ka maikaʻi o ka hoʻonui ʻana i ka papa inoa hoʻopili, ka wehewehe ʻana i ka ʻae, ka hoʻololi ʻana i ka paepae piʻi a i ʻole ka hoʻomaʻamaʻa ʻana i ka hāʻawi ʻana ma mua o ka hana ʻana i kekahi palapala lōʻihi.

E ʻae pehea e nānā ʻia ai nā loli. Hiki i ka hoʻomaʻamaʻa hou ke nānā hou i ka hoʻoholo like ma lalo o nā kaohi like ʻole, e hōʻike ana inā ua hoʻomaikaʻi ka hui i kona mākaukau ma mua o ka hana hou ʻana i ka hālāwai.

Hoʻokumu ka hoʻomākaukau ʻana i kahi ala like e hoʻoholo ai i ka wā e hiki mai ana nā ʻike.

He manaʻo mai ka ʻAha Kuhina
The Cybersecurity Cabinet