Umbiko wetekuphepha ungaba nebuchwepheshe lobunembile futsi usashiya licembu lebuholi lingaciniseki kutsi lente njani. Igebe livame kuvela emkhatsini webufakazi nesincumo: loku lokutfoliwe kusho kutsini kulebhizinisi, futsi yini lekufanele ishintje ngenca yaloko?

Cala ngemsebenti lobalulekile .

Cabanga ngeluhlelo lokusebenta lolusekela ema-oda emakhasimende. Butsakatsaka kuleso sicelo bunetimphawu tebuchwepheshe, kepha kubaluleka kwaso kuphindze kuncike ekutsi lelibhizinisi liyisebentiselani, lwati loluphatsako kanye naletinye tindlela letikhona ngesikhatsi sekuphazamiseka.

Ngako-ke ingcoco lewusito icala ngemsebenti. Ngukuphi kutinikela kwemakhasimende, inchubo yekusebenta noma budlelwane lobutsembekile lobuncike kuloluhlelo? Loku kusungula umongo lapho khona silinganiso sebukhulu bebuchwepheshe kumele sihunyushwe.

Hlukanisa lokutfoliwe nemphumela wako

Kutfolakala kuchaza simo lesibonwako. Umphumela uchaza kutsi leso simo besingavumelani ngaphansi kwetimo letitsite. Kudida lokubili kwenta umbiko kube matima kuwuphikisa futsi kube matima kuba nesincumo.

Cela umjikeleto wekucabanga. Ngukuphi kufinyelela sitsa lebesingakudzinga? Ngukuphi kucabanga lokwengetiwe lokudzingekako? Ngubuphi bufakazi lobubutfwe, futsi nguyiphi incenye yalesimo lengakahlolwa? Kuhlola lokucinile kwenta kutsi lowo mncele ubonakale.

Yenta sincumo lesilandzelako sibe sobala

Ingcoco yebuholi iba nemtselela lomkhulu nangabe ludzaba ngalunye loluphatsekako lunamatsele esincumelweni. Leso sincumo kungaba kusekela ngetimali kulungisa, kushintja inchubo, kwemukela kuveta lokulinganiselwe noma kuphenya ngekungaciniseki lokubalulekile.

Lesincomo kufanele sifake ekhatsi bantfu labancikile kanye nemnikati. Licembu lebuchwepheshe lingacala kusebentisa kulungisa ngesikhatsi umnikati welibhizinisi ancuma kutsi kuphazamiseka kwemukelekile yini. Yomibili lemitfwalo kufanele ibonakale.

Chaza kutsi kwenta ncono kutawubukeka kanjani

Kuvala sento ku-tracker ngumcimbi wekuphatsa. Sicinisekiso sidzinga bufakazi bekutsi kuveta lokufanele sekuntjintjile. Kuya ngendzaba, loko kungasho kuhlolwa kabusha, isethi yemvume lebuyeketiwe, sinyatselo sekululama lesisetjentisiwe noma lushintjo lolubonwe endleleni lesecwayiso lesiphatfwa ngayo.

Ncuma kutsi yini letawuhlolwa ngaphambi kwekutsi kucale umsebenti. Ngaphandle kwaloko inhlangano ingafaka umtamo lomkhulu futsi isakhoni kuchaza kutsi sikhundla sayo sesibe ncono njani.

I-ajenda lesebentako yekubuyeketwa lokulandzelako

Kuloludzaba ngalunye lolubalulekile, beka imibuto lesihlanu etafuleni: ngumuphi umsebenti losengotini; ngubuphi bufakazi lobusekela lokukhatsateka; ngusiphi sincumo lesidzingekako; ngubani umnikati walesento; futsi yini letawukhombisa kutfutfuka.

Loku kuchumana iKhabhinethi lehlose kukwenta emkhatsini wekuhlola lokuhlaselako kanye nekweluleka ngekwemasu. Kujula kwebuchwepheshe kuhlala kubalulekile. Linani layo liyakhula nangabe bantfu labaphendvulako kulebhizinisi bangalisebentisa.

Umbiko lolusito uniketa ibhodi sincumo sekuba ngumnikati kanye nelicembu lebuchwepheshe sento sekucinisekisa.

Kufundvwa lokunyenti

NIST Cybersecurity Framework

Umbono lovela kuKhabhinethi
The Cybersecurity Cabinet