။ ၶွပ်ႇၶေႃႈထၢမ်
။ မၵ်းမၼ်ႈ ၶေႃႈတႅပ်းတတ်း တႃႇၵမ်ႉထႅမ်၊ ႁူဝ်ၶေႃႈ ဢၼ်ၵဵဝ်ႇၵပ်း၊ ၶေႃႈမုၼ်း ဢၼ်ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၸွမ်းပၵ်းပိူင် လႄႈ လွင်ႈလူဝ်ႇ တႃႇတေ ၸတ်းၵၢၼ်။
။ လွင်ႈလွၵ်ႇငိူတ်ႈလွၵ်ႇငိူတ်ႈ
။ ပွင်ႇၸႂ်လွင်ႈလွၵ်ႇငိူတ်ႈ ဢၼ်မီးၽၢႆႇလင် သၢႆငၢႆၼၼ်ႉ။
။ ၵၢၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉ လွင်ႈလွၵ်ႇငိူတ်ႈ ဢၼ်ပၵ်းၸႂ် တႃႇၸႅၵ်ႇၽႄ လွင်ႈတူၵ်းသုမ်း ဢၼ်ၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ် တင်း သဵင်ၽၢႆႇလင် လႄႈ ပိၼ်ႇပၢႆႇ ၶေႃႈမုၼ်း ႁႂ်ႈပဵၼ် လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈ။
။ ဢုပ်ႇဢူဝ်းလွင်ႈလူဝ်ႇ။ ၸိုဝ်ႈဢၼ်မီးၼႂ်း Feed ၼၼ်ႉ ပႆႇပဵၼ်ပၢႆးဝူၼ်ႉ။ လွင်ႈလၢတ်ႈလွင်ႈၸုမ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ ပဵၼ်လွင်ႈပဵၼ်မႃး။ တၢင်းႁူႉဢၼ်ၶဝ်ႈတၢင်းတိုဝ်းၼၼ်ႉ သပ်းလႅင်းၼႄဝႃႈ ၽႂ်တေၶဝ်ႈၸႂ်၊ ဢၼ်လႂ်တေယုမ်ႇယမ်လႆႈ၊ ဢၼ်လႂ်တိုၵ်ႉဢမ်ႇတႅတ်ႈၼႅတ်ႈ လႄႈ ၶေႃႈတႅပ်းတတ်းဢၼ်လႂ် လၵ်းထၢၼ်မၼ်းၵမ်ႉထႅမ်ပၼ်။
။ ႁဝ်းၶႃႈ တေတႄႇဢဝ် ၶေႃႈထၢမ် ဢၼ်ဝႃႈ လွင်ႈပိုတ်ႇၼႄ ၽူႈပွင်ၵၢၼ် ၵေႃႉ႞၊ လွင်ႈႁဵတ်းႁၢႆႉတေႃႇ မိၵ်ႈမၢႆ ၵေႃႉ႞၊ ၵၢၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉၼႆႉ ၸွမ်းၼင်ႇၶေႃႈထၢမ်ၼၼ်ႉသေ ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၶေႃႈမုၼ်းဢၼ်ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၸွမ်းပၵ်းပိူင် လႄႈ လႅၼ်လိၼ်ဢၼ်တႅမ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
။ လွင်ႈထူပ်းႁၼ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ လႆႈထတ်းသၢင်တူၺ်း လွင်ႈၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ်၊ ႁဝ်းၶႃႈ ၸႅၵ်ႇၽႄလႆႈ ၶေႃႈမုၼ်းဢၼ်လႆႈပႂ်ႉတူၺ်း တီႈၶေႃႈထတ်းသၢင်ၼၼ်ႉသေ ထိင်းသိမ်းဝႆႉ ၶေႃႈၼမ်းငဝ်ႈငႃႇမၼ်းသေ တမ်းဝၢင်းပၼ် လွၵ်းလၢႆးတုမ်ႉတွပ်ႇ ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းလႆႈ လိူဝ်သေ သူင်ႇပၼ် ၶေႃႈၾၢင်ႉ ဢၼ်ဢမ်ႇလႆႈ ၶူၼ်းၶဝ်းဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
။ ၶေႃႈထၢမ်ဢၼ်ႁဝ်းၶႃႈတေတွပ်ႇ
- ။ သၢႆငၢႆဢၼ်လႂ် ၵဵဝ်ႇၵပ်းၸုမ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ၊
- ။ လၵ်းထၢၼ်ဢၼ်ၵမ်ႉထႅမ် လွင်ႈထတ်းသၢင်ၼၼ်ႉ မီးသင်လၢႆလၢႆ။
- ။ ဢၼ်ၵိုတ်းဝႆႉ ဢမ်ႇတႅတ်ႈၼႅတ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် ဢမ်ႇမၵ်းမၼ်ႈလႆႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်သင်?
- ။ ၵၢၼ်ၵႅတ်ႇၶႄ ဢမ်ႇၼၼ် ၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်း ဢၼ်လႂ် ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၵၼ်။
။ ဢၼ်ဢဝ်ၵႂႃႇ
- ။ ၶေႃႈထၢမ် လႄႈ ၽႅၼ်ၵၢၼ် ၵဵပ်းၶေႃႈမုၼ်း ဢၼ်မီး ၼႃႈၵၢၼ်
- ။ လွင်ႈထတ်းသၢင် ဢၼ်မီးငဝ်ႈႁၢၵ်ႈ ဢၼ်မီးလွင်ႈယုမ်ႇယမ်လႄႈ လွင်ႈမၵ်းမၼ်ႈ
- ။ လွင်ႈပိုတ်ႇၼႄလႄႈ လွင်ႈၵွင်ႉၵၢႆႇထတ်းသၢင်
- ။ တၢင်းလိူၵ်ႈတႅပ်းတတ်းလႄႈ ၶေႃႈပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင် တႃႇၸွမ်းလင်
။ လွင်ႈၵူပ်ႉၵူႈ တေပဵၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်
။ မၵ်းမၼ်ႈလၵ်းထၢၼ်
။ ထတ်းသၢင်တူၺ်း လွင်ႈယုမ်ႇယမ်လႆႈ ၶေႃႈမုၼ်း လႄႈ ၸႅၵ်ႇၽႄ လွင်ႈပႂ်ႉတူၺ်း လႄႈ လွင်ႈပိုတ်ႇတီႈပွင်ႇ။
။ ပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင် လွင်ႈတုမ်ႉတွပ်ႇ
။ တၢင်ႇၼႄဝႃႈ လၵ်းထၢၼ်မၼ်းပွင်ႇဝႃႈသင်၊ လွင်ႈဢမ်ႇတႅတ်ႈၼႅတ်ႈဢၼ်ၵိုတ်းဝႆႉလႄႈ ၶၵ်ႉတွၼ်ႈတၢင်းၼႃႈ ဢၼ်ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၵၼ်။
။ ၶေႃႈထၢမ်ၵွၼ်ႇပႆႇတႄႇ
။ ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ ဢၼ်လၢတ်ႈလွင်ႈၸုမ်းႁဝ်းၼၼ်ႉ ၸွင်ႇၵူတ်ႇထတ်းတူၺ်းႁိုဝ်။
။ ၼႃႈၵၢၼ်ၼႆႉ ၵေႃႇသၢင်ႈဝႆႉ ႁိမ်းႁွမ်း ၶေႃႈထၢမ် ၽၢႆႇႁူႉႁၼ် ဢၼ်ၼိုင်ႈ။ ၶေႃႈမုၼ်း ဢၼ်ၵဵဝ်ႇၵပ်း ႁူဝ်ၶေႃႈ လႄႈ ၶၢဝ်းယၢမ်း တႃႇထတ်းသၢင် ၸိူဝ်းၼႆႉ လႆႈတူၵ်းလူင်းၵၼ်ဝႆႉ ၼင်ႇႁိုဝ် ၵၢၼ်ငၢၼ်း တေၵမ်ႉထႅမ် ၶေႃႈတႅပ်းတတ်း လိူဝ်သေ ၵဵပ်းၶေႃႈမုၼ်း ဢၼ်ဢမ်ႇမီး ယိူင်းဢၢၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
။ ၸွင်ႇတေႁပ်ႉပဝ်ႊလႆႈ လွင်ႈၽူႈလဵၼ်ႈၸိူင်း ဢၼ်လွၵ်ႇငိူတ်ႈၼၼ်ႉႁိုဝ်?
။ လွင်ႈမၵ်းမၼ်ႈၼႆႉ ၸၢင်ႊဢမ်ႇတႅတ်ႈၼႅတ်ႈ။ ႁဝ်းၶႃႈ ၸႅၵ်ႇၽႄလႆႈ ၶေႃႈမုၼ်း၊ တၢင်းႁၼ်ထိုင် လႄႈ ၸၼ်ႉလွင်ႈယုမ်ႇယမ် လႄႈ ဢမ်ႇပိၼ်ႇပၢႆႇ လွင်ႈတုၵ်းယွၼ်း ဢၼ်ဢမ်ႇမီးလွင်ႈမၵ်းမၼ်ႈ ႁႂ်ႈပဵၼ် လွင်ႈၼႄးၵၢဝ်ႇႁႃ ဢၼ်တႅတ်ႈၼႅတ်ႈ။
။ ၼႆႉပဵၼ်ၵၢၼ်ပႂ်ႉတူၺ်း ဢမ်ႇထၢတ်ႇဢမ်ႇဝၢႆးႁႃႉ?
။ လွင်ႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈ မိူဝ်ႈတႄႇမၼ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၼႃႈၵၢၼ် ၶူၼ်ႉၶႂႃႉ ဢၼ်မၵ်းမၼ်ႈဝႆႉ။ လွင်ႈပႂ်ႉတူၺ်း ဢၼ်တိုၵ်ႉႁဵတ်းယူႇ လွင်ႈၵမ်းၵမ်း ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ဢမ်ႇၼၼ် လွင်ႈၶပ်ႉၶိုင် တႃႇတေၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၼၼ်ႉ လူဝ်ႇလႆႈမီး ၼႃႈၵၢၼ် ဢၼ်လႆႈတူၵ်းလူင်းၵၼ်ဝႆႉ ႁင်းၶေႃ။
ႁႃသဵၼ်ႈတၢင်း ၵွၼ်ႇၼႃႈ ၽူႈပူၼ်ႉပႅၼ် တေႁႃ။
လၢတ်ႈၼႄဝႃႈ ၶူဝ်းၶွင်ဢၼ်လႂ် လမ်ႇလွင်ႈလိူဝ်ပိူၼ်ႈ။ ႁဝ်းၶႃႈတေမၵ်းမၼ်ႈပၼ် လွင်ႈထတ်းသၢင် ဢၼ်ဢမ်ႇလီ လွင်ႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉ ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ လႄႈ လွင်ႈတႅပ်းတတ်း ဢၼ်ၸုမ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ လူဝ်ႇႁဵတ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။